Từ 300 km/h đến 460 km/h, 10 hệ thống và đoàn tàu trong danh sách của Railway Technology và Statista cho thấy cuộc đua đường sắt tốc độ cao đã bước sang một cấp độ khác. Shanghai Maglev đứng đầu với 460 km/h, trong khi Trung Quốc có tới 3 đại diện trong Top 10.

460 km/h – khoảng cách lớn của Shanghai Maglev

460 km/h là con số nổi bật nhất trong danh sách.

Shanghai Maglev của Trung Quốc đứng đầu với tốc độ được nêu là 460 km/h, cao hơn 110 km/h, tương đương khoảng 31%, so với nhóm xếp ngay sau ở mức 350 km/h.

Khác với phần lớn các đoàn tàu trong danh sách sử dụng công nghệ bánh sắt chạy trên đường ray, Shanghai Maglev sử dụng đệm từ (magnetic levitation). Công nghệ này giúp đoàn tàu di chuyển mà không phụ thuộc vào tiếp xúc bánh xe–đường ray theo cách truyền thống.

Chính khác biệt công nghệ khiến vị trí số một của Shanghai Maglev trở thành một trường hợp đặc biệt trong bảng xếp hạng.

350 km/h – Trung Quốc chiếm hai vị trí tiếp theo

Sau Shanghai Maglev là CR Harmony và CR Fuxing, cùng được danh sách ghi nhận ở mức 350 km/h.

Như vậy, Trung Quốc sở hữu cả ba vị trí đầu tiên trong dữ liệu được cung cấp.

Đặc biệt, nếu chỉ xét các đoàn tàu đường sắt cao tốc bánh sắt trong danh sách, mức 350 km/h trở thành ngưỡng cao nhất.

Cùng đạt 350 km/h còn có DB Intercity-Express 3 (ICE 3) của Đức, đưa châu Âu vào nhóm tốc độ cao nhất của bảng thống kê.

320 km/h – cuộc cạnh tranh giữa ba châu lục

320 km/h là tốc độ được chia sẻ bởi ba đại diện: SNCF TGV của Pháp, JR Shinkansen của Nhật Bản và ONCF Al Boraq của Morocco.

Ba cái tên cũng đại diện cho ba khu vực địa lý khác nhau: châu Âu, châu Á và châu Phi.

Shinkansen đặc biệt có ý nghĩa trong lịch sử đường sắt cao tốc. Nhật Bản đưa tuyến Tokaido Shinkansen vào hoạt động từ năm 1964, mở ra một kỷ nguyên mới cho vận tải hành khách tốc độ cao.

Trong khi đó, Al Boraq đưa Morocco trở thành một điểm đáng chú ý trên bản đồ đường sắt cao tốc quốc tế, cho thấy công nghệ này không còn là câu chuyện riêng của Đông Á và Tây Âu.

Chỉ 20 km/h phân cách vị trí thứ 5 và thứ 10

Một trong những con số thú vị nhất của bảng xếp hạng không nằm ở vị trí dẫn đầu.

Từ SNCF TGV ở mức 320 km/h đến Trenitalia Frecciarossa 1000 ở mức 300 km/h, khoảng cách chỉ là 20 km/h.

Ở giữa là Renfe AVE 103 của Tây Ban Nha với 310 km/h và Korail KTX-Sancheon của Hàn Quốc với 305 km/h.

Điều này cho thấy phần lớn các đại diện cuối Top 10 tập trung trong một dải tốc độ khá hẹp, khoảng 300–320 km/h.

Nói cách khác, 300 km/h đã trở thành một ngưỡng quan trọng của mạng lưới đường sắt cao tốc tại nhiều quốc gia.

7 quốc gia góp mặt trong Top 10

Nhìn theo địa lý, danh sách trải rộng trên 7 quốc gia: Trung Quốc, Đức, Pháp, Nhật Bản, Morocco, Tây Ban Nha, Hàn Quốc và Italy nếu tính theo các hệ thống/nhà khai thác được nêu trong danh sách thì thực tế là 8 quốc gia.

Đây cũng là điểm cần hiệu chỉnh khi đọc dữ liệu: Trung Quốc có ba đại diện, trong khi các quốc gia còn lại mỗi nước có một đại diện.

Châu Á đóng góp Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc; châu Âu có Đức, Pháp, Tây Ban Nha và Italy; châu Phi có Morocco.

Sự phân bố này phản ánh việc đường sắt cao tốc đã phát triển thành một phần quan trọng của hạ tầng giao thông liên đô thị tại nhiều khu vực trên thế giới.

300 km/h – “mức sàn” của Top 10

Đoàn tàu đứng thứ 10, Trenitalia Frecciarossa 1000, vẫn đạt mức 300 km/h theo danh sách.

Điều đó có nghĩa toàn bộ 10 đại diện đều nằm trong khoảng 300–460 km/h.

Nếu tính trung bình đơn giản từ 10 tốc độ được cung cấp, Top 10 đạt khoảng 338,5 km/h.

Tuy nhiên, Shanghai Maglev kéo mức trung bình lên đáng kể. Nếu loại đại diện đệm từ 460 km/h và chỉ tính 9 vị trí còn lại, tốc độ trung bình giảm xuống khoảng 325 km/h.

Đây là một cách khác để thấy Shanghai Maglev khác biệt đến mức nào so với phần còn lại.

Tốc độ không phải là toàn bộ câu chuyện

Một đoàn tàu đạt tốc độ kỹ thuật cao chưa đồng nghĩa hành khách sẽ di chuyển ở tốc độ đó trong toàn bộ hành trình.

Tốc độ thương mại còn phụ thuộc vào hạ tầng đường ray, số ga dừng, mật độ khai thác, giới hạn tốc độ từng đoạn, thời gian tăng tốc – giảm tốc và yêu cầu an toàn.

Ngoài ra, tốc độ khai thác, tốc độ thiết kế và kỷ lục đạt được trong thử nghiệm là những khái niệm khác nhau. Vì vậy, một bảng xếp hạng “nhanh nhất thế giới” cần xác định rõ đang so sánh theo tiêu chí nào.

Với dữ liệu được cung cấp, con số đáng chú ý nhất vẫn là khoảng cách giữa 460 km/h của Shanghai Maglev và 350 km/h của nhóm phía sau.

Ở phía còn lại, việc tất cả 10 đại diện đều đạt ít nhất 300 km/h cho thấy một thực tế khác: cuộc đua đường sắt cao tốc không còn đơn thuần là phá kỷ lục tốc độ. Bài toán lớn hơn là biến tốc độ đó thành một hệ thống vận tải an toàn, ổn định và đủ hiệu quả để cạnh tranh với hàng không trên những hành trình liên đô thị.

Nguồn: Railway Technology, Statista.
Lưu ý: Các con số trong bài được tính từ danh sách dữ liệu được cung cấp. Tốc độ có thể được các nguồn thống kê theo tiêu chí khác nhau như tốc độ khai thác, tốc độ tối đa hoặc tốc độ thiết kế; cần đối chiếu tiêu chí của nguồn gốc trước khi sử dụng như một bảng xếp hạng tuyệt đối.